KHÁM PHÁ LỄ HỘI OBON - TUẦN LỄ VU LAN CỦA NGƯỜI NHẬT

Vào ngày lễ Obon, người Nhật dù đang ở xa cũng cố gắng về thăm cha mẹ, ông bà và đi viếng mộ những người thân đã mất. Lễ hội này mang ý nghĩa tựa như Lễ Vu Lan (hay còn gọi là Lễ Xá tội vong nhân) ở Việt Nam.

​

Obon là dạng viết tắt của Ullambana, có nghĩa là “treo ngược lên”, ám chỉ một sự giải thoát to lớn. Lễ hội Obon được tổ chức vào tháng 8 Dương lịch hàng năm, thường kéo dài trong nhiều ngày. Đây cũng là một trong ba kỳ nghỉ dài nhất trong năm của người Nhật bên cạnh kỳ nghỉ Tết và kỳ nghỉ “Tuần lễ Vàng”.

​

Lễ Obon còn được biết đến với một cái tên khác là “Lễ hội của những con thuyền. Obon còn gọi là Bon - ngày của người chết. Người dân Nhật tin rằng, những người chết có thể thoát khỏi việc bị treo ngược lên dưới địa ngục trong những ngày này do những tội ác mà họ đã làm.

​

Qua một thời gian dài, ngoài mục đích để tưởng nhớ những người thân đã khuất, lễ Obon còn trở thành lễ đoàn tụ gia đình. Dù con cái làm ăn ở xa cũng về quây quần bên gia đình, cùng thăm viếng và dọn dẹp phần mộ của tổ tiên.

​

Đồ cúng của người Nhật trong lễ Obon là những chiếc bánh như bánh khảo được làm từ bột gạo màu xanh, đỏ, vàng... (tiếng Nhật gọi là Hasu Okashi), cùng những giỏ hoa quả nhiều loại được trình bày đẹp mắt trên bàn thờ (Obon-dana). Đồ cúng được thay đổi mỗi ngày. Vào ngày bắt đầu (ngày 13) là Mukaedango (bánh đón linh hồn), ngày 14 là Ohagi - một loại bánh gạo; ngày 15 (cũng là ngày kết thúc) là Okuridango (bánh tiễn linh hồn).

​

Trong tuần lễ Obon, nhiều hoạt động tín ngưỡng và hoạt động đường phố cũng được tổ chức. Người Nhật thường diện Yukata - một loại kimono mùa hè để đi chơi ngoài trời và tham dự các trò chơi sôi động. Pháo hoa cũng được bắn thành nhiều đợt để kỷ niệm ngày lễ này.

​

Trong số các hoạt động tín ngưỡng được tổ chức, đặc biệt nhất có lẽ là Lễ dâng lửa diễn ra vào 20h đêm 16/8. Lễ dâng lửa linh thiêng này nhằm mục đích soi đường cho linh hồn của những người đã khuất trở về sau khi đã ghé thăm trần thế.

​

5 đám lửa lớn sẽ được đốt lên lần lượt ở trên 5 ngọn núi xung quanh Kyoto trong khoảng 1 giờ đồng hồ. Các đám lửa được sắp xếp theo hình dạng của các chữ Hán, tạo nên một bức ảnh tuyệt đẹp giữa mùa hè. Cũng chính vì thế mà Lễ dâng hương thu hút rất nhiều du khách đến chiêm ngưỡng.

​

Sau khi lửa tàn, các điệu múa của lễ hội là Daimoku và Shashi sẽ được tổ chức tại chùa Yuesen-ji dưới các chân ngọn núi, kết thúc vào khoảng 22h.

​

Lễ hội Obon kết thúc với nghi thức thả đèn lồng (Toro Nagashi). Những chiếc đèn nhiều màu sắc được thả theo các con sông để tiễn đưa các linh hồn quá cố trở về thế giới của họ.

​

Lễ hội này đã được tổ chức hơn 500 năm ở Nhật và trở thành một phong tục truyền thống mang đậm văn hóa Nhật Bản. Khoảng thời gian diễn ra lễ hội cũng là thời gian thu hút đông khách du lịch nhất đến với đất nước mặt trời mọc vào mùa hè khắc nghiệt.

Thời gian và trình tự nghi lễ Obon:

Lễ hội Bon kéo dài trong ba đến bốn ngày, tuy nhiên ngày bắt đầu lại có sự khác biệt giữa các vùng miền của Nhật Bản:

* Shichigatsu Bon (Bon tháng Bảy), tổ chức vào ngày 15 tháng 7 Dương lịch, ở các vùng như Tokyo, Yokohama và Tohoku.

* Kyu Bon (Bon cũ) tổ chức ngày 15 tháng 7 Âm lịch ở các vùng phía Bắc Kanto, Chugoku, Shikoku và các đảo ở phía Tây Nam.

* Hatchigatsu Bon (Bon tháng Tám) thì được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 Dương lịch. Đây là ngày phổ biến nhất và là ngày hội Obon lớn nhất được tổ chức tại cố đô Kyoto.

Lễ hội Obon được tổ chức hai lễ chính là lễ Mukaebo (Đón các linh hồn) và lễ Okuribon (Tiễn các linh hồn).
* Ngày 13: Lễ đón các linh hồn. Vào chiều tối, người ta đặt những cây đèn thắp sáng trước bàn thờ và đốt những cuống gai đã tước trước vỏ ở vườn và cổng. Đây được gọi là “Lửa đón” để giúp các linh hồn thấy đường trở về nhà.

* Ngày 14,15: Khoảng thời gian các linh hồn ở lại nhà. Lúc này người ta đặt đồ thờ cúng lên bàn thờ để cúng cho các linh hồn. Đây cũng là thời điểm bắt đầu các sự kiện ngoài đường phố.

* Ngày 16: Lễ tiễn các linh hồn. Lúc này người ta lại đốt lửa “Lửa tiễn đi” tại đúng vị trí đốt “Lửa đón” để thắp sáng đường tiễn các linh hồn về với thế giới bên kia.